Print Friendly, PDF & Email

Recent schreven wij over olie en vloeibare margarine. Maar hoe zit het eigenlijk met hard vet? Welke soorten hard vet zijn er, wat zijn hier de voor- en nadelen van en is er een verschil in voedingswaarde en duurzaamheid? Wij zochten het voor je uit!

Wat zijn harde vetten?
Harde vetten zijn bij kamertemperatuur gestolde vetten in vaste vorm, in tegenstelling tot een vloeibare olie (zoals olijfolie). Dankzij verzadigde vetzuren kunnen harde vetten makkelijker stollen. Harde vetten zitten vaak in roomboter en dus in koekjes en cakes. Plantaardige harde vetten komen ook in kleine hoeveelheden voor in smeerbare producten. Zo zit er in de margarine voor op je brood, zoals die van Becel, plantaardig hard vet zodat alle oliën stollen en het product uiteindelijk smeerbaar wordt. Er zijn een aantal plantaardige harde vetten en wij zetten ze voor je op een rijtje.

Shea-olie
Shea-olie wordt gewonnen uit het fruit van de Shea boom, ook wel de Karité boom genoemd. Deze boom groeit in de savanne van Afrika. De oliën worden uit de pit van de vruchten geëxtraheerd. Dit wil zeggen dat de pit wordt gebroken en geplet en door extractie wordt de olie als het ware uit de pit getrokken. Het mooie aan shea-olie is dat het vast bij kamertemperatuur is, goed smeltbaar is en een smeerbare textuur kan meegeven. De olie wordt om deze reden vaak gebruikt in cosmetische producten zoals zeep.

Bijzonder is dat shea-olie vrij nieuw is, omdat de afgelopen 50 jaar er sporadische pogingen waren om een succesvolle plantage aan te leggen die letterlijk zijn vruchten afwierp. De meeste telers gaven daarom op en noemden de Shea boom in hun frustratie zelfs ontembaar. Er is een simpele verklaring voor dat het nooit lukte, de bomen doen er namelijk heel lang over om te volgroeien! Dat is de reden dat shea-olie niet op een te grote schaal geproduceerd kan worden.

Sojaolie
Sojaolie is een olie die wordt geperst uit de sojaboon. Het heeft een neutrale smaak en is daarom geschikt om met andere oliën te mengen. Het wordt onder andere gebruikt om margarine, slaolie en bak- en braadproducten mee te maken. Deze olie wordt bovendien veel gebruikt in de Aziatische keuken en kan verhit worden tot 210°C.

De soja die we in Nederland gebruiken wordt veel geteeld in Noord- en Zuid-Amerika. In die regio’s biedt het kansen voor economische groei en werkgelegenheid. Maar met de toenemende vraag naar soja, moet erop worden gelet dat dit niet gepaard gaat met ontbossing. Bovendien moet de biodiversiteit in tact blijven en de sociale consequenties voor de lokale bevolking in orde zijn. Er zijn een aantal initiatieven die hiervoor waken, zoals ProTerra, RTRS (Roundtable on Responsible Soy) en de Europese koepelorganisatie van diervoederproducenten (FEFAC). Soja mag bijvoorbeeld niet afkomstig zijn van illegaal ontbost gebied of genetisch gemodificeerd zijn.

Kokosolie
Kokosolie wordt gewonnen door het gedroogde vruchtvlees van de kokosnoot te persen. Met de jaren is de populariteit van kokosolie gestegen. Veel foodies prezen het aan als superfood vanwege meerdere gezondheidsvoordelen, zoals het beschermen van je weerstand en helpen met afvallen. Deze voordelen zijn echter nooit wetenschappelijk bewezen. Feit is dat kokosolie het meeste verzadigd vet (80%) heeft van alle oliesoorten. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in het bloed en vergroot daarmee de kans op hart- en vaatziekten. Daarom adviseert het Voedingscentrum het gebruik van kokosolie te beperken. Door de grote hoeveelheid verzadigde vetten stolt het ook makkelijk en wordt daarom ook kokosvet genoemd. Het heeft een hoog smeltpunt en is ook zeer hittebestendig. Daardoor wordt het veelal gebruikt om in te bakken, wokken of frituren. Ook in de cosmetische industrie wordt koksolie toegevoegd, zoals in bijvoorbeeld tandpasta.

Palmolie
Ongeveer 50-60% van de samengestelde producten in de supermarkt bevat palmolie. Daarmee wordt palmolie van alle oliën het meest gebruikt. Palmolie is afkomstig van de palmvrucht, die 30-35% olie bevat. Dankzij de hoge opbrengst van palmolie per hectare palmbomen, is deze zeer efficiënt. Het zit niet alleen in voedingsproducten, maar ook in producten als zeep en lippenstift. Palmolie is namelijk stabiel bij verhitting en word ingezet als ‘drager’ van smaakstoffen en aroma’s. Dankzij de gebalanceerde vetzuursamenstelling van 50% verzadigd en 50% onverzadigd vet, geeft palmolie producten een relatief vaste structuur.

Duurzaamheid
Palmolie heeft een slechte naam. De vraag naar palmolie is sterk gegroeid als gevolg van de toename van welvaart en bevolkingsgroei in bijvoorbeeld China en India. Daarom worden er ook steeds meer landbouwgebieden ingezet om palmolie te telen. Omdat deze teelt een hoge opbrengst heeft, is het vervangen van palmolie door een andere, minder efficiënte olie een moeilijke optie. Palmolie levert per hectare per jaar wel twee keer zoveel op als kokosolie. Ook bij sojabonen bestaat dit probleem: palmolie levert negen keer zoveel hectare per jaar op! Het klopt dat in het verleden voor de teelt van palmolie veel natuurbossen gekapt zijn om plaats te maken voor plantages, maar anderzijds is het door dit aanzienlijke verschil dus niet zomaar te vervangen. Er is namelijk twee tot negen keer zoveel land nodig om evenveel olie te verbouwen! Het is daarom van belang dat palmolie zonder ontbossing wordt geproduceerd en de natuur en bevolking hierbij wordt gerespecteerd. De Roundtable on Sustainable Palm Oil is een internationaal platform waarbij de industrie, supermarktketens en maatschappelijke organisaties samenwerken om dit te waarborgen. De Task Force Duurzame Palmolie heeft als doelstelling om de Nederlandse palmolieketen 100% te verduurzamen door alle verwerkte palmolie duurzaam in te kopen. Eind 2016 was dit in Nederland voor 90% het geval. Becel koopt al wel voor 100% (fysiek) gecertificeerd duurzame palmolie in.

Voedingswaarden
Wat is het verschil in voedingswaarden van de vetten? In de tabel is te zien dat de vetten allemaal evenveel calorieën bevatten en allemaal geen tot amper koolhydraten en eiwitten. Het grote verschil zit hem in de hoeveelheid verzadigde vetzuren. Verzadigde vetzuren worden gezien als de ongezonde tegenhanger van onverzadigd vet. Sojaolie bevat weinig verzadigde vetten, shea-olie en palmolie ongeveer de helft en kokosolie bestaat bijna alleen maar uit verzadigde vetten. Het is echter ook belangrijk om te kijken naar de totale vetzuursamenstelling van het product.

Per 100 g Shea-olie Sojaolie Kokosolie Palmolie
Kcal 884 894 892 899
Totaal vet 100 g 99.2 g 99.1 g 95.9 g
Waarvan verzadigd 47 g 15.2 g 82.4 g 48 g
Koolhydraten 0 0 0 0
Eiwit 0 0.3 0 spoor

 

Gebruik jij harde vetten? Laat het ons weten in een reactie op de website, Facebook of Instagram. We zijn benieuwd!

Bronnen:

 

Summary
Hoe zit het met de gezondheid en duurzaamheid van hard vet?
Article Name
Hoe zit het met de gezondheid en duurzaamheid van hard vet?
Description
Hoe zit het eigenlijk met hard vet? Welke soorten hard vet zijn er en waar kun je ze voor gebruiken? En zijn die wel duurzaam en gezond?
Author

NIEUWSBRIEF

Schrijf je nu in en ontvang GRATIS 20 pagina’s uit ons boek De Hippe Vegetariër!